چيز سر فرود نمىآوردند و نمىپذيرفتند و گفتند : محمّد پدران ما را كشته است چگونه او را بمكّه راه دهيم كه زيارت كند و مردم بگويند محمّد و يارانش به كورى چشم ما به شهر ما آمدند و رفتند و ما نتوانستيم جلوشان را بگيريم . هرگز ما تسليم نمىشويم . زهرى گفته است : حميّت جاهليّتشان اين بود كه چون سهيل بن عمرو با پيغمبر پيمان بست و حضرت علىّ بدستور پيغمبر پيمان نامه نوشت و آغاز به بسم الله كرد سهيل گفت : من رحمان نمىشناسم بنويسيد بسمك اللَّهمّ . و چون خواست محمّد رسول اللَّه بنويسد او گفت : اگر پيغمبرت مىشناختيم جلوگير تو از زيارت مكّه نمىشديم . اين بيهوده گوئيها نتيجه ى غيرت جاهليّت است . « كَلِمَةَ التَّقْوى » 26 ابو الفتوح : 1 - ابىّ بن كعب گفت : از پيغمبر شنيدم كه فرمود يعنى لا إله الَّا اللَّه 2 - مجاهد و قتاده و عده اى گفته‌اند : مقصود لا إله الَّا اللَّه محمّد رسول اللَّه است 3 - على فرمود : مقصود لا إله الَّا اللَّه و اللَّه اكبر است 4 - عطاء بن ابى رباح گفته است : مقصود لا إله الَّا اللَّه وحده لا شريك له له الملك و له الحمد و هو على كلّ شيء قدير است 5 - زهرى گفت : يعنى بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم . « لَقَدْ صَدَقَ اللَّه رَسُولَه الرُّؤْيا - » الخ « 27 ابو الفتوح : پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله پيش از سفر حديبيه در خواب ديد كه با ياران خود به مسجد الحرام رفته و بعضى سر تراشيده‌اند و عده اى هم موى سر كوتاه كرده‌اند كه نشانه ى انجام وظايف حج است . اين خواب خود را براى اصحاب نقل فرمود و چون در حديبيه نگذاشتند پيغمبر بمكّه رود و زيارت كند و برگشت بر آن حضرت خرده گيرى كردند كه تو گفتى ما سر تراشيده و موى كوتاه كرده به مسجد الحرام مىرويم آن وعده چه شد ؟ اين آيه بجواب آنها نازل شد يعنى خواب پيغمبرش را خداوند راست كرد . و جمله ى دنبال توضيح اين جمله است كه خواب براى اين سفر حديبيه نبوده است البتّه در آينده به مسجد الحرام مىرويد و جمله ى » إِنْ شاءَ اللَّه « سخنى است كه مستحبّ است براى انجام كار در آينده گفته شود و براى آوردن در اين آيه چند جهت